Τα Εντεψίζικα του Γιώργου Σεφέρη

Τα βρήκα εδώ και αντιγράφω την ομάδα με τίτλο «Λιμερίκια»:

1.
Ήταν ένα πέος στη Δήλο
που ψήλωνε κάτω απ’ τον ήλιο·
όταν τό ειδε φώναξε: «Ω!
αν βρισκόταν εδώ,
με τούτο θα τον τσάκ’ζα στο ξύλο.»

1939

2.
Η κόρη είχε στο πράμα της πλήθος εφόδια
κ’ ένα ταξίμετρο δεμένο με καλώδια·
σαν της είπα: «Τί θές;»
μ’ αποκρίθη: «Δραχμές
ενενήντα, χωρίς τα διόδια.»

3.
Ήτανε μια κοπέλα στο Βεζούβιο
κ’ εκείνος όλο διάβαζε Βιτρούβιο·
και του λέει: «Βρε συ,
γιά να ιδώ το δεξί –
το ζερβί σου τ’ αρχίδι είναι κλούβιο.»

1940

4.
Η μικρή στο μοναστήρι αναθράφη
και το μουνί της έμεινε στο ράφι·
σαν έρχουνταν κανείς
βολικός συγγενής,
έδινέ το με λίγο πιλάφι.

5.
Ήτανε μια Κυρία στο «Βρυντίριον»
που έλεγε σε μια φίλη της: «Μυστήριον
τί έχει πάθει αυτός ο Κύριος
κ’ έχει δέσει ο αλιτήριος
στα σκέλη του τοιούτον μολυντήριον.»

6.
Ήτανε μια Κυρία στην Ουγκάντα
που κοίταζε μια τζακαράντα·
κ’ ένας γέρος με ομπρέλα
σαν την είδε την κοπέλα
της έδειξε το πέος του από μια βεράντα.

8. 10. 41

7.
Ήτανε μια Κυρία στο Λουρένθο Μάρκες
που προτιμούσε να πλακώνεται στις βάρκες·
σα γαμιόταν στη στεριά
φώναζ’: «Όρτσα, ρε παιδιά!
Όρτσα, και θα τρακάρουμε τις νάρκες!»

10. 1941

8.
Ήτανε μια Κυρία στο Καπ-Τάου
πού ‘κραξε: «Αϊ Φανούριε μ’, θα του φάου!»
όταν είδε στην αυλή
να της γνέφει ένα καυλί
πού ‘ζγιαζε παραπάνω από ‘να πάου.

10. 1941

9.
Ήτανε μια κοπέλα στη Ναμπούλα
πού ‘χε κρεμάσει στο μουνί της μιαν αμπούλα
και διαλάλα: «Κρύο-μπούζι
το πουλάω το καρπούζι,
το πουλάω το καρπούζι με τη βούλα!»

10. 1941

10.
Ήτανε μια κοπέλα στο Κουμπάγκο
που ήταν χωμένη κάτω απ’ έναν πάγκο·
σαν της εδείχναν ψωλή
έβγαζε την κεφαλή
και την πιπίλα’ σαν της δίναν ένα φράγκο.

10. 1941

11.
Ήτανε μια Κυρία στο Ζαμπέζι
που δεν έπαυε ποτέ της να το παίζει·
με μια κόκκινη κλωστή
είχε δέσει μι’ απαυτή
και την τραβούσε το σκυλί της στο τραπέζι.

10. 1941

12.
Ήτανε μια κερά στο Μογκαντίσου
που είπε στον άντρα της: «Μαλάκα, ντύσου.
Α’ δε βρεις κανένα χάπι,
σύρε βρές ένα χασάπη
και πες του να σ’ την κόψει την ψωλή σου.»

10. 1941

13.
Ήτανε μια κερά στη Ζανζιμπάρη
κ’ ήταν μεγάλο το μουνί της σαν αμπάρι·
σαν εφίλευε κανεί
έλεγε: «Είναι τάχα κει;
έχει φύγει; – Δέν τους παίρνω πια χαμπάρι.»

10. 1941

14.
Ήτανε μια κοπέλα στο Βίδι
που ψάρευε με καλαμίδι·
σαν της είπα «Τσιμπά;»
μ’ αποκρίθη: «Πού; … Μπά!
Το τσάκωσε ο λαγός μου το σαυρίδι.»

23. 10. 1948

15.
Ήτανε μια Κυρία στη Φαμαγούστα
πού ‘χε αν μη τι άλλο λοξά γούστα·
σαν ετσάκωνε ψωλή,
τσ’ έκοβε την κεφαλή
κράζοντας καυλωμένη: «Χαίρε, Αυγούστα!»

Βαρώσια [1954;]

16.
Ήτανε στα Κατάπολα μια μούλα
που μόνο στην ανηφόρα ετσούλα’·
την ελέγαν Σεβαστή
κι όταν άφηνε πορδή
γίνουνταν εξωφρενική ρεμούλα.

4. 9. 1961

Ολα αυτά, μαζί με τις «Διπλές Μαντινάδες για μαχαίρια», μπορείτε να τα ακούσετε στην εκπομπή «Rodia Radio -18 – greek carnival» που ανέβηκε στο http://rodia.podomatic.com/entry/index/2011-02-25T10_42_11-08_00, καθώς και στο http://radiobubble.gr/el/audio/8462/rodia-radio-18, απ’ όπου μπορείτε να την ανακτήσετε.

Ακούγοντας όλα αυτά τα σκωπτικά άσματα, δημοτικά, λαϊκά, αλλά και αστικά καθωσπρέπει, παρατηρώ ότι η θέση της γυναίκας -του γυναικείου οργάνου, δλδ- βρίσκεται σε διαφορετική θέση αξιολόγησης αναλόγως με τη θέση του λαού: Διαφορετικά το αντιμετωπίζουν και το αντιλαμβάνονται οι χωρικοί, διαφορετικά οι μάγκες, αλλοιώτικα οι καλοζωϊσμένοι αστοί. Η ερωτική πράξη αναφέρεται με σαφήνεια από τον κόσμο της υπαίθρου, ενώ ο άνθρωπος της πόλης τη θελει σκεπασμένη με περικοκλάδες και υπονοούμενα.

Επίσης, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στις νησιώτικες και τις στεριανές νοοτροπίες. Πώς αντιλαμβάνονται και παρουσιάζουν τα δυο φύλα, δηλαδή. Η παντρεμένη είναι καημένη, η χήρα είναι κακομοίρα και η γεροντοκόρη είναι άλλοτε λυσσασμένη και άλλοτε αφελής, πάντως απαξιωμένη γενικώς. Ο άνδρας, βέβαια, παρουσιάζεται σαν ο δυνατός παντογνώστης και για τούτο αυτοσαρκάζεται κιόλας. Η αξία του οργάνου του βασίζεται στο μέγεθος, αλλά όχι πάντοτε -ευτυχώς!

Η ποίηση του Γ. Σεφέρη που ξεδιπλώνεται στα μικρά σκωπτικά ποιηματα με γενικό τίτλο «Τα Εντεψίζικα» και υποομάδες τα «Λιμερίκια» και οι «Διπλές Μαντινάδες για μαχαίρια» με ξάφνιασε. Αποκαλύπτει έναν ανθρώπινο Σεφέρη, που τολμά μεν να γράφει -χωρίς να υπογράφει όμως!- στίχους με σεξουαλικό περιεχόμενο, αλλά συνάμα έναν άνθρωπο με σκληρή άποψη περί γυναικών, εκτός κι αν πρόκειται για κάποιου είδους.. εργοθεραπεία! Στους στίχους αυτούς, οι διάφορες κυρίες είναι αποτρόπαιες, σιχαμερές, απειλητικές. Γυναίκες που είτε δαγκώνουν, είτε αδιαφορούν, είτε ξεπουλιούνται φτηνά. Η περιήγηση ανά τον κόσμο μέσω αυτών των μικρών ποιημάτων, δίνει παράξενες εικόνες, άλλοτε ομιχλώδεις και άλλοτε ξεκάθαρες και παγερές.

Δεν πρόκειται για ρομαντικά ερωτικά ποιήματα, αλλά για στίχους που αναφέρονται καθαρά στην ερωτική πράξη, με την οπτική ενός ψυχρού παρατηρητή, ακόμα και σε εκείνα όπου «συμμετέχει» ο ίδιος ο ποιητής στη διαμόρφωση του ποιήματος. Οι περιγραφές είναι μεν σύντομες, αλλά και πλήρεις, εικονογραφούν μάλλον καταστάσεις, σαν μικρά χρονογραφήματα ή τηλεοπτικά σποτάκια. Αποτυπώνουν στιγμές που πιάνονται με μια ματιά, όχι όμως στατικές στιγμές, αλλά στιγμές δράσης. Υπάρχει μια ένταση, μια δράση βίαιη, μαχαίρια, λεπίδια, αίματα, χρώματα έντονα, αέρηδες, όλα αυτά συνδυαζόμενα με τα γεννητικά όργανα και την ερωτική πράξη δίνουν ένα αποτέλεσμα που αφήνει άναυδο τον αναγνώστη. Εμένα μου έδωσαν την εντύπωση «ποιητικών γελοιογραφιών» -αν υπάρχει τέτοιος όρος!- και γέλασα με την ψυχή μου. Επειδή όμως ξέρω ότι, λόγω χαρακτήρος, πολλά πράγματα τα παίρνω στ’ αστεία, δεν θέλω να επιβάλλω τη δική μου οπτική. Ακούστε, επισκεφθείτε τη σελίδα και διαβάστε, ώστε να αποκτήσετε δική σας γνώμη.

Μετά τη γνωριμία μου και με αυτόν το Σεφέρη, η εκτίμηση για το συνολικό του έργο αυξήθηκε. Είναι δωρικός, λιτός, αληθινός, πώς να το κάνουμε.. Δεν είναι γλυκερός, ούτε αφήνει υπονοούμενα, ούτε τα φέρνει γύρω γύρω. Πατάει στη γη, όπως και οι λαϊκοί συνθέτες που θα γνωρίσετε μέσα από την εκπομπη αυτή. Καλή ακρόαση 🙂

Advertisements

6 Σχόλια to “Τα Εντεψίζικα του Γιώργου Σεφέρη”

  1. καλορίζικο Ροδιά 🙂

    τώρα θα μπορώ να σου γράφω κι εγώ! (δεν είναι απειλή βρε…)
    έχεις και ραδιόφωνο δλδ; πω πω τι έχω χάσει (θα ξανάρθω: ώς τότε και πάλι: Καλοτάξιδο)

    • Χαχα! Καλωσόρισες 🙂 κι ευχαριστώ.
      Το είχα ανοίξει πριν μερικά χρόνια, αλλά δεν έμπαινα στον κόπο να το λειτουργήσω σε τακτική βάση. Μετά τα παράπονά σου, αποφάσισα να το προχωρήσω. Δεν έχω μάθει ακόμα όλα τα κόλπα του σέρβερ, αλλά… πού θα μου πάει;

  2. α μεγάλη τιμή 😀 (έτσι άφησα κι εγώ το άλλο μου, και μπήκα στη γ.π. – ένας φίλος δεν κατάφερνε να γραφτεί στα σχόλια, όπως κι εγώ με σένα…) Και για την ιστορία να πω ότι σε μένα καθοριστική ήταν η σπρωξιά από Θαλασσοπαίδι (LDLHM)

    λοιπόν από δω θα τα λέμε – κι αν θες καμιά βοήθεια… να πας στη L’ Enfant 😆

    φιλιά

  3. Ας κάνω μια προσπάθεια:

    Μια κυρά ήρθε ένα βράδυ μ’ ένα λιμερίκι
    και μας τρόμαξε -ω, τι φρίκη!-
    οταν σήκωσ’ ο αέρας το φουστάνι
    και ο κώλος της εφάνη!
    Την κυρία την πετάξανε στα φύκη…

    • Έτρωγε όμως σαν κυρία
      ή την μάσα ειχευκαιρία;
      είχε κώλο αεροδρόμιο
      έπιανε το πεζοδρόμιο
      όταν έβγαινε σεργιάνι
      πίσω δες ένα ..τηγάνι
      την πετάξανε στα φύκη
      καθώς έμοιαζε στα κήτη
      τώρα κάθεται βογγάει
      όρκο πήρε δεν θα φάει
      δίκαιη η τιμωρία
      για την άκρα βουλιμία

  4. Μια απόπειρα ακόμη:

    Ητο μια γυναίκα εβραία
    θα μπορούσες να την έλεγες κι ωραία
    όμως κράταγε ομπρέλα
    καθιστή σε μια κασέλα
    σαν να καμάρωνε που έκρυβε τη θέα!

    φρέσκια, απο εδω

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: